NLP w psychoterapii: 6 powodów, dla których warto znać tę metodę

Jeśli kiedykolwiek czułeś/łaś, że Twoje reakcje wyprzedzają Twoje intencje,  albo nie wiesz dlaczego pewne fakty pozostają poza zasięgiem w komunikacji i nie potraficie się dogadać,  poznaj metodę, z której korzystam w pracy psychoterapeutki – programowanie  neurolingwistyczne (NLP).

Czasem słyszę takie pytania od klientów:

 „Koleżanka pytała mnie, co właściwie pomaga w tej psychoterapii? Chciałam jej wytłumaczyć, ale nie potrafiłam.”.

Może w tym tekście znajdziesz jedną z  odpowiedzi?

Pomyślałam -tu może się przydać NLP

Wyobraź sobie, że znasz się na samochodach, zawsze chciałaś jeździć. Egzamin teoretyczny zaliczasz za pierwszym razem bezbłędnie. Zaczynasz jazdę. Instruktor jest z ciebie zadowolony. Wierzy, że zdasz bez problemów. Nadchodzi czas próby. Zaczynasz całkiem dobrze, a potem, gdzieś pod koniec jazdy popełniasz głupi błąd. Na tyle jednak ważny, że egzamin jest niezaliczony.

Nie poddajesz się, wykupujesz następny. Jesteś przekonana, że tym razem pójdzie lepiej. Wyjeżdżacie do miasta, czujesz się całkiem pewnie, drogę znasz, tylko, czemu tu postawili ten znak, co teraz. Samochód zgasł na środku skrzyżowania. Znowu wtopa. Nie poddajesz się. Myślisz sobie, ludzie nie zdają i to nic nie znaczy. Możesz próbować dalej. Tylko, że kolejne jazdy to porażki, fiksujesz się na jednym miejscu i ciągle tam popełniasz błąd.

Taką historię usłyszałam kiedyś w gabinecie. Pomyślałam, sprawdźmy, czy jedna z metod NLP będzie tu pomocna. Poprosiłam, by przywołała w myślach wspomnienie jazdy, pokazała mi co się z nią dzieje w ciele, gdy trafia na przeszkodę. Potem wyświetliła sobie film o poprawnym wykonaniu zadania. To działo się w wyobraźni i w jej przypadku okazało się pomocne. Moja klientka była przeszczęśliwa i niedowierzała, że to się stało. A jednak na kolejnej sesji pochwaliła się, że wreszcie jest posiadaczką prawa jazdy. Zmieniła swój umysłowy nawyk.

Ta historia pokazuje coś, co dotyczy wielu z nas: nasze zachowania są oparte na umysłowych strukturach, które manifestują się poprzez mowę ciała. Często działamy według „programów”, których nie jesteśmy świadomi. NLP proponuje  sposób pracy który ma na celu lepsze zrozumienie tych programów  i próbę ich modyfikacji.

O tym, jak ciało przechowuje emocje i jak reagujemy automatycznie, pisałam w tekście W objęciach lęku

NLP to nie „czary-mary”, to sztuka tworzenia indywidualnej doskonałości.

Skrót NLP pochodzi od słów:

Neuro – odnosi się do tego, jak układ nerwowy tworzy połączenia wynikające z reakcji na otaczający nas świat rozpoznawany za pomocą obrazów, dźwięków, zapachu, smaku, dotyku, uczuć

Lingwistyczne – dotyczy języka, słów i zwrotów, którymi opisujemy nasz wewnętrzny świat, to też gesty, postawy, nawyki decydujące o naszym sposobie myślenia

Programowanie – zwrot zapożyczony z informatyki, pomagający zobrazować nasze nawykowe wzorce działania.

Twórcy NLP, Richard Bandler i John Grinder, chcieli opracować zestaw narzędzi, które pomogą ludziom lepiej zrozumieć własne myślenie i poprawić skuteczność działania. Wiele godzin spędzili na studiowaniu nagrań audio i wideo sesji terapeutycznych prowadzonych przez znakomitych terapeutów – Virginię Satir, Miltona Ericksona i Fritza Pearlsa. Zbadali i wyodrębnili modele, w jaki sposób  zachodzi proces zmian w relacji terapeutycznej.

Ich wiedza z zakresu logiki, matematyki, lingwistyki i psychologii umożliwiła im stworzenie modeli komunikacji które stały się podstawą programowania neurolingwistycznego.

Nie stworzyli nowej szkoły terapeutycznej. Obserwując pracę wybitnych terapeutów o różnych osobowościach zauważyli, że stosowali oni zadziwiająco podobne reguły.

NLP pokazuje, jak dokładnie poznać sposób myślenia konkretnej osoby, która robi coś wyjątkowo dobrze, by móc to wykorzystać i nauczyć tego inną osobę.

Trzeba jednak nadmienić, że NLP nie jest podparta badaniami naukowymi na temat jej skuteczności.

Stąd można usłyszeć głosy kwestionujące jej skuteczność, czy trwałość zmian. Moje doświadczenie pokazuje inaczej. Zarówno własne, jak i moich klientów.

Ważne założenie NLP – mapa to nie terytorium,  nasz świat jest subiektywny

Autorem myśli – Mapa nie jest terenem – jest polski matematyk Alfred Korzybski. Jednym z najważniejszych założeń NLP jest to, że każdy z nas posiada indywidualną „mapę rzeczywistości”,  subiektywny obraz świata, który nie zawsze odpowiada temu, co faktycznie się dzieje.

O tym, jak nasze wewnętrzne mapy i cień wpływają na reakcje, pisałam w tekście Zauważ swój cień

Wracając do naszych map, zwróć uwagę, jaką drogę wybierasz do pracy. Ja mam swoją ulubioną, jest najprostsza i najszybsza. Najpierw ją przetestowałam, próbowałam innych dróg. Zawsze jednak wracałam do tej. Kiedy pewnego dnia nie sprawdziłam jak wygląda obiektywna rzeczywistość – utknęłam w korku – właśnie zaczęto prace drogowe.

Podobnie moja klientka na kolejnych egzaminach uwarunkowała siebie, że nie sprosta wymaganiom. Jej wewnętrzna mapa była pełna „znaków drogowych”, które istniały tylko w jej wyobraźni.

Najczęściej jesteśmy przekonani, że nasze problemy są racjonalne, boimy się, bo przecież mamy powód. Albo nie wierzymy w siebie, bo kiedyś nie uwierzono w nas.

Kiedy na sesji zapraszam, by wejść w konkretne doświadczenie, jak najdokładniej opisać i przywołać wspomnienie, okazuje się, że nasze ciało zachowuje się tak, jak w przeszłości. Problem nie jest już tylko logiczny, on staje się zmysłowy.

Stosując metodę NLP nie pytam – dlaczego tak masz? Pytam – Jak to robisz?

NLP pomaga przyjrzeć się własnej ‘mapie’, co może ułatwić świadome działanie.

Rekonsolidacja pamięci – naturalny mechanizm mózgu

W uproszczeniu – rekonsolidacja to proces ponownego ustabilizowania informacji po dotarciu do śladów wspomnienia.

O tym, jak ciało przechowuje napięcia i jak można je uwalniać, pisałam w tekście 7 faktów o metodzie TRE®.

Nasza pamięć nie jest statycznym zapisem zdarzeń, ale dynamicznym systemem, który może ewaluować, ma zdolności plastyczne. Najlepsi psychoterapeuci zaobserwowali już dawno to zjawisko, ale jak sami przyznają, nie potrafili tego opisać. Natomiast byli skuteczni.

„Gdy spoglądam wstecz, widzę, że chociaż byłam świadoma różnych zmian zachodzących w moich pacjentach, nie zdawałam sobie sprawy ze specyficznych elementów interakcji, które je umożliwiały. Latami zastanawiałam się, jakby to było stanąć obok i obserwować własną pracę, obserwować proces zmiany od drugiej strony.”

Virginia M. Satir

Zagadnienie pamięci fascynuje ludzi od dawna. W naszych czasach, czasach sztucznej inteligencji zainteresowanie tym procesem spowodowało rozwój dyscyplin zaczynających się od przedrostka neuro-, np.: neurobiologia, neurochemia, neurofizyka i neuroinformatyka)

Jeśli chcesz wiecej wiedzieć o tym procesie zobacz ten link.

Techniki NLP odwołują się do pracy z wyobrażeniami, co może wspierać ten proces, choć samo NLP nie zostało opracowane na podstawie badań neurobiologicznych.

Ale wróćmy do terapii – co to konkretnie znaczy w pomaganiu?

Najpierw  rozmawiamy. Czasem trzeba kilkakrotnie podotykać traumatyczne wspomnienie, by dostać się do zapisu emocji. Mamy niezwykłą zdolność przeżycia – zamrażanie ciała. To pozwala nam o tym opowiedzieć i nie umrzeć.  Dobry terapeuta cierpliwie czeka i po  niewerbalnych zachowania rozpoznaje, kiedy można podążać za procesem i zaproponować pracę.

Pamiętaj! Nigdy nie może to dziać się bez Twojej zgody.

Kiedy jest odpowiedni poziom bezpieczeństwa, możemy razem „otworzyć plik –wspomnienie”, edytować, wprowadzić zmiany i zapisać na nowo. Nie wycieramy wspomnienia, nie zmieniamy biegu historii. Zmieniamy sposób, w jaki je przeżywasz. Poznasz to po tym, jak reaguje Twoje ciało, kiedy ponownie je przywołasz. „To nie magia — to sposób pracy, który odwołuje się do znanych mechanizmów pamięci i wyobraźni.”.

Mechaniczne stosowanie metody

kończy się porażką, stąd możesz spotkać się z opiniami na temat NLP, że to nie działa.

NLP daje ludziom poczucie sprawczości — czasem bardzo szybko

Nasz mózg myśli obrazami. Wszyscy potrafimy wyobrazić sobie wspomnienie, choć nie każdy z łatwością. Kiedy poproszono mnie pierwszy raz o przywołanie obrazu wspomnienia nie widziałam nic. Jestem kinestetykiem, poznaję świat głównie przez ruch, dotyk, działanie, czy doświadczenie. Moja terapeutka powiedziała wtedy – „Nie szkodzi, udawaj, że to widzisz.”

Pomyślałam, że to bez sensu, ale spróbowałam. Możesz mi nie wierzyć lub nie, ale poudawałam i – ku mojemu zdziwieniu – zaczęłam widzieć.

Tak zaczęła się moja przygoda z NLP i trwa do dziś.

O tym, jak uważność pomaga zauważać automatyczne reakcje, pisałam w tekście Uważność – kaprys czy absolutna konieczność.

NLP jest przede wszystkim metodą opartą na doświadczeniu, a nie na formalnej teorii psychologicznej.

Najbardziej poruszające chwile są wtedy, gdy odkrywamy, że nasz świat wewnętrzny  jest plastyczny. To co jest zadziwiające – obrazami, dźwiękami możemy manipulować w naszej wyobraźni. Terapeuta pomaga nam sterować tym,  co przywołaliśmy w naszym wspomnieniu.

Poprzez odpowiednie  pytania wydobywa charakterystyczne cechy widzianego obrazu, a potem pomaga nim manipulować – zmniejszać, oddalać, wprawiać w ruch, zmieniać natężenie dźwięków, wprowadzać ważne osoby i wiele innych rzeczy.

Czasem to, co się dzieje ma formę zabawy. Na przykład, wyobraź sobie wspomnienie, w którym ktoś na ciebie podnosi głos, zwyczajnie krzyczy. Masz to? OK. Teraz jeszcze raz przywołaj ten kawałek, ale tym razem nadaj jej głos Myszki Miki. I co, uśmiechnąłeś się? O to chodzi. Jeśli nie wychodzi za pierwszym razem, próbuj dalej, baw się. Jak chcesz napisz do mnie do mnie, jak Ci poszło, odpowiem.

W dzieciństwie uczyliśmy się wszystkiego nieprawdopodobnie szybko. Nieustannie towarzyszyła nam ciekawość i zabawa. Nie było czegoś takiego jak porażka. Nawet, jak przewracałam się na rowerze i obcierałam sobie kolana, wstawałam i próbowałam dalej. Chciałam jeździć i nic nie mogło mnie powstrzymać. Taki miałam wówczas program w głowie. Nie interesowały mnie ograniczenia, nie koncentrowałam na nich mojej uwagi. Całą sobą skupiałam się na tym, aby jechać.

Uwaga! To nie jest hipnoza. To przyspieszenie działania tego, co sami potrafimy robić z naszymi doświadczeniami z upływem czasu. Zmieniamy obrazy, łączymy z innymi wspomnieniami. Z upływem lat wiele naszych wspomnień się zaciera, sprawy, które nas bolały, przestają mieć znaczenie. Wszystko dlatego, że przeorganizowała je nasza pamięć.

NLP bywa odbierane jako metoda, która może prowadzić do szybkiego poczucia zmiany.

Psychoterapeuta Milton Erickson zakładał, że zmiana może zachodzić szybciej, niż się spodziewamy. NLP opisuje różne sposoby pracy z wyobrażeniami, które mają wspierać elastyczność myślenia i reagowania.

W NLP opisano metodę, jak to robimy. Wcześniej nie odkryto sposobu

  • jak świadomie zmieniać swoje odczucia na lepsze,
  • jak to robić systematycznie,
  • jak zmieniać sposób myślenia,
  • jak stać się elastycznym,
  • jak zmienić swój styl życia,
  • jak sprostać życiowym wyzwaniom.

NLPt — czyli neurolingwistyczna psychoterapia

Popularyzacja NLP w biznesie, niestety, spowodowała, że narzędzia zaczęli stosować ludzie nieetyczni. W pewnym momencie stało się konieczne wydzielenie metody używanej w terapii – NLPt (neurolingwistyczna psychoterapia). Jest to nurt uznany przez European Association for Psychotherapy, a terapeuci szkolą się w nim przez co najmniej 4 lata.

Po narzędzia z metody NLP często sięgam, gdy pracuję z:

  • traumą,
  • lękami,
  • fobiami,
  • żałobą,
  • depresją,
  • psychosomatyką.

Dlaczego?
Bo te problemy nie są „racjonalne”.
Są zapisane w ciele, w emocjach, w obrazach, w dźwiękach, w mikro‑reakcjach.

NLPt pracuje dokładnie na tym poziomie.

O tym, jak wstyd i lęk zapisują się w ciele i wpływają na nasze reakcje, pisałam w tekście Toksyczny wstyd – zaprzeczenie własnemu Ja.

Etyka i nauka – dwie strony medalu

Choć NLP jako zbiór metod powstało w oparciu o pracę psychoterapeutów, stało się  popularne w biznesie i sporcie. Dlatego obecnie można się spotkać z różnymi opiniami na temat NLP, może budzić kontrowersje.

Krytycy wytykają brak wystarczających dowodów naukowych na jego skuteczność oraz ryzyko manipulacji. I tak rzeczywiście się dzieje, kiedy znajdziesz się na przykład na szkoleniu prowadzonym przez samozwańców, żądnych szybkich pieniędzy. Jakość takich szkoleń budzi wiele do życzenia, a brak efektów jest oczywista.

Z łatwością można znaleźć w sieci przykłady i opis różnych technik, ale one nie zadziałają. Często prezentuje się je w oderwaniu od ciała. NLP to nie tylko zmiana myślenia, to reakcja ciała na tę zmianę, którą samemu może być trudno sobie uświadomić, jeśli pozostaje się tylko w głowie.

Zapewne to nie tajemnica, że techniki manipulowania obrazami i dźwiękiem wykorzystują twórcy wielu reklam.

Z drugiej strony etyczni praktycy NLP nie raz doświadczyli, że to praktyczne narzędzie może działać, bo aktywuje wewnętrzne zasoby pacjenta.

Zakończenie

Kiedy ostatni raz przyjrzałeś się swojej „mapie rzeczywistości”? Może nadszedł czas, by zaktualizować swoją mapę? Przekonałam Cię, że Twoje myśli i zachowania to nie wyrok, ale wzorce, które można zmienić? NLP oferuje narzędzia do tego, by przestać być niewolnikiem starych schematów i zacząć świadomie kształtować swoją komunikację z samym sobą i innymi.

NLP działa w psychoterapii, bo:

  • pracuje z tym, jak mózg naprawdę przetwarza wspomnienia,
  • wykorzystuje naturalne mechanizmy zmiany,
  • angażuje ciało, emocje i wyobraźnię,
  • daje poczucie sprawczości,
  • pozwala ludziom zobaczyć, że zmiana jest możliwa — tu i teraz.

A kiedy człowiek poczuje, że może zmienić reakcję na własne doświadczenie…
cała reszta zaczyna się układać.

Jeśli czujesz, że nadszedł czas na zmianę i chcesz odkryć swój uśpiony potencjał, warto sprawdzić, co techniki NLP mogą zaoferować właśnie Tobie. Zapraszam na konsultację.

Zobacz także